De keuze voor Schotland

Bij het selecteren van een geschikte bestemming voor onze studiereis speelden zowel inhoudelijke als praktische overwegingen een rol. We zochten een land waarin onze onderzoeksthema’s, inclusief onderwijs en kansengelijkheid, goed tot hun recht zouden komen. Schotland biedt in dit opzicht een interessante casus: slechts één procent van de leerlingen gaat er naar een speciale school, tegenover bijna vijf procent in Nederland. Dit verschil maakt Schotland tot een waardevol voorbeeld om van te leren.

Ook praktisch gezien is Schotland een logische keuze. Voor een grote groep deelnemers is het belangrijk dat er voldoende scholen in de regio zijn die openstaan voor een bezoek. Daarnaast biedt Schotland mogelijkheden om buiten het educatieve programma de omgeving te verkennen. De bereikbaarheid vanuit Nederland en de goede infrastructuur binnen het land maken de logistiek van deze reis goed uitvoerbaar.

Waarom Glasgow?

Glasgow, als grootstedelijk en multicultureel gebied, biedt een rijke context om te onderzoeken hoe scholen omgaan met diversiteit en inclusie. De stad kent een sterke onderwijstraditie en past innovatieve kaders toe, zoals GIRFEC (Getting It Right for Every Child), om leerlingen met aanvullende ondersteuningsbehoeften effectief te begeleiden. Deze aanpak biedt waardevolle inzichten voor onderwijsprofessionals die werken aan de verbetering van passend en inclusief onderwijs.

Het Schotse onderwijssysteem

Sinds Schotland in 1998 meer zelfbestuur kreeg en volledige verantwoordelijkheid nam voor het eigen onderwijsbeleid, is er veel geïnvesteerd in onderwijsvernieuwing. Het Curriculum for Excellence (CfE) vormt het hart van het onderwijssysteem en richt zich op leerlingen van 3 tot 18 jaar. Het curriculum beoogt de ontwikkeling van vier kernkwaliteiten: succesvolle leerlingen, zelfverzekerde individuen, verantwoordelijke burgers en actieve participanten.

Inclusief onderwijs in Schotland

Schotland werkt al sinds 1998 actief aan inclusief onderwijs. De overtuiging dat leerlingen met een ondersteuningsbehoefte profiteren van onderwijs in een reguliere setting is diepgeworteld. De flexibiliteit van eindtermen maakt maatwerk mogelijk, en ondersteuning zoals fysiotherapie of logopedie kan desgewenst binnen de school plaatsvinden. Scholen kunnen voor aanvullende specialistische hulp aankloppen bij de gemeente. Hierdoor gaat er geen geld verloren aan samenwerkingsverbanden die eerst een diagnose vereisen, zoals in het Nederlandse systeem vaak het geval is.

Ondersteunende kenmerken van inclusief onderwijs in Schotland

• Inclusiviteit: Onderwijs is toegankelijk voor alle leerlingen, ongeacht achtergrond of capaciteiten.
• Additional Support Needs (ASN): Het systeem erkent dat elke leerling in de loop van zijn schooltijd extra ondersteuning nodig kan hebben.
• Personalisatie: Via individuele leerroutes (IEPs) wordt onderwijs afgestemd op de behoeften van het kind.
• Professionele samenwerking: Leraren, ASN-coördinatoren en externe specialisten werken intensief samen rond de leerling.

Inspiratie voor onze praktijk

Als groep voelen we ons geïnspireerd en uitgedaagd door het Schotse model van inclusief onderwijs. Volgens de Nederlandse Rijksoverheid betekent dit onderwijs waarin álle kinderen dichtbij huis naar school kunnen gaan, waar iedereen meetelt, meedoet en als gelijkwaardig wordt gezien. In onze eigen praktijk ervaren we zowel de kansen als de knelpunten van inclusief onderwijs. We willen onze blik verruimen en onderzoeken hoe in een andere onderwijscontext wordt omgegaan met deze complexe opgave.

Door Schotland, en specifiek Glasgow, als bestemming te kiezen, hopen we concrete inzichten en goede voorbeelden op te doen die ons kunnen inspireren en helpen bij het versterken van kansengelijkheid in ons eigen onderwijs.