Na de vermoeiende reis was het alweer vroeg tijd voor het ontbijt. Om 7.30 zaten we (bijna) allemaal in het restaurant, waar Marjolein opende met een persoonlijk gedicht. Daarna vertrokken we naar verschillende scholen. Het onderzoeksdoel van vandaag was om inzicht te krijgen in de motieven en de praktische invulling van inclusief onderwijs in Schotse basisscholen. Als PO-groep waren we welkom in het ‘Education Headquarters’ in the ‘City Chambers’. Onder de indruk van het prachtige gebouw, kregen we een presentatie over het onderwijs in Glasgow en de uitdagingen die zij hebben.

Interview met Michelle Whrigt – Supervisor Educational
Michelle schetste ons de achtergrond van het onderwijs in Glasgow. Opvallende zaken waren de grote armoede (1 op de 3 kinderen leeft in armoede), de taalachterstand (26% van de kinderen met Engels als tweede taal) en de etnische diversiteit. Michelle vertelde over de visie die ze voorstaan: ontwikkeling voor elk kind, een focus op relatie en aandacht voor de pedagogische basis. Michelle dacht een toename te zien in problematiek, mogelijk als gevolg van Covid. Ze presenteerde ons verschillende cijfers, waaronder over de verhouding tussen leerlingen, leerkrachten en staffuncties. Een ideaal van GIRFEC is volgens Michel om de kloof tussen arm en rijk te verkleinen en de potentie van elk kind te kunnen ontwikkelen.

Daarna vertrokken we per taxi naar St. Mungo’s Primary School. Dit is een katholieke school, met 170 leerlingen. De school heeft veel verschillende etniciteiten en 56% van de leerlingen heeft Engels als tweede taal. Ook heeft 40% van de leerlingen aanvullende onderwijsbehoeften. We werden hartelijk welkom geheten door de deputy headteacher. Uit het interview met haar kwamen de volgende zaken naar voren.

De visie van de school geeft aan dat ze een bloeiende school community willen worden waar alle individuen kunnen floreren en een positieve impact hebben op de wereld om hen heen. De school wil in haar missie de liefde voor het leren van de leerlingen koesteren, hen bemoedigen om nieuwe en spannende dingen te proberen. Ook wil de school een solide fundament geven aan de leerlingen wat een ‘lifelong learning’ inspireert. Verder wil de school bereiken dat de leerlingen onafhankelijk worden, verantwoordelijkheid ontwikkelen voor zichzelf en respect voor de schepping hebben. De school wil een veilige, verzorgende plek zijn waar alle leerlingen worden gekend worden gewaardeerd en hun verschillende behoeften worden gekend en geaccepteerd. In haar missie wil de school op positieve wijze samenwerken met de gemeenschap.

• De kernwaarden waren respect, responsible, kind, safe en faith. Die waren zichtbaar in de school en werden elke week met de kinderen besproken.
• De school onderschrijft GIRFEC maar de deputy headteacher noemt ook de moeilijkheden die het in de praktijk geeft: een zware druk voor leerkrachten, veel zorg die bij de scholen terechtkomt en veel belemmeringen voor het leren: ‘Many childs are not ready to learn’. Dit werd onderschreven door 2 andere leerkrachten.
• Een extra uitdaging vormt het korte verblijf van verschillende leerlingen: veel leerlingen komen op school, leren de taal en vertrekken binnen een aantal jaar weer naar een ander land.
• De taalontwikkeling van leerlingen met Engels als tweede taal stijgt.
• De uitdaging voor de directie is de grote administratie die komt kijken bij alle zorg en de frustraties die collega’s uiten over de zwaarte van de zorg.
• Kinderen die in de klas te veel aanpassingen nodig hebben, worden opgevangen in een apart klasje, de ‘hub’.

Vervolgens mochten we ook in verschillende klassen observeren. Om betrouwbare informatie te verzamelen, gebruikten we een vooraf opgestelde observatiechecklist en noteerden we bevindingen onafhankelijk van elkaar. De volgende aspecten hebben we gezien:

• Fysieke omgeving: veel visuele hulpmiddelen, veel groepstafels, materiaal toegankelijk voor alle leerlingen. Rustige plekken waren in sommige klassen aanwezig.
• Sociale omgeving: Duidelijke verwachtingen werden gecommuniceerd, positieve interacties tussen leerlingen werden gestimuleerd, alle leerlingen werden actief betrokken bij centrale momenten, leerlingen ondersteunden elkaar. Differentiatie naar werk zagen we weinig, de groep werkte aan dezelfde opdrachten. Maar bij de groepssamenstelling werd er wel rekening gehouden met verschillende niveaus.
• Structuren en routines: Er waren in alle klassen duidelijke afspraken, routines die vanzelfsprekend waren en de overgangen tussen de activiteiten verlopen gestructureerd.

Op basis van deze dag kunnen we al enkele voorlopige antwoorden formuleren op onze deelvragen over inclusief onderwijs in Glasgow vorm. We realiseren ons echter dat dit slechts één school betreft; na de volgende twee bezoeken zullen we onze inzichten verder aanscherpen en verbanden leggen tussen de verschillende scholen.

1. Welke motieven en overtuigingen liggen ten grondslag aan de keuze voor inclusief onderwijs in Schotse scholen?

Uit het interview met Michelle blijkt dat ‘Glasgow City Counsel’ de volgende motieven voor inclusief onderwijs heeft:
– De kloof tussen arm en rijk dichten.
– Elk kind moet kunnen ontwikkelen, welke achtergrond het kind ook heeft.

Deze uitgangspunten van inclusief onderwijs worden onderschreven door de school in de missie en visie en door de deputy head teacher.

2. Op welke wijze wordt inclusief onderwijs in Schotland praktische gerealiseerd binnen de schoolpraktijk?

Uit de observaties en de rondleiding door de school hebben we de volgende praktische realisatie gezien:

• De school heeft grote aandacht voor regels en routines.
• De schoolwaarden waren zichtbaar en werden door leerkrachten actief uitgedragen
• Er waren veel visuele hulpmiddelen, zowel voor regels en routines als voor verschillende talen.
• Er werd veel feedback gegeven op de sociale interactie, er was veel aandacht voor positief en respectvol gedrag.

Wel gaf de schoolleiding aan dat in de praktijk grote belemmeringen worden ervaren in (met name financiële) middelen en mensen.

Na het schoolbezoek was het tijd voor de lunch en konden we even uitrusten. Het middagprogramma bestond uit een spel waarbij de stad werd verkend. Wat een prachtige, historische stad is Glasgow! Tegelijkertijd zagen we ook de twee kanten van de stad duidelijk; de monumentale gebouwen worden afgewisseld met armoedige straatjes. Glasgow is een stad van tegenstellingen.

Aan het eind van de middag vond onze reflectiebijeenkomst plaats in de hotellobby om 17.00 uur. Doel was het delen van bevindingen en het afstemmen van de observatiegegevens. We bespraken wat goed ging in het verzamelen van data en formuleerden aandachtspunten voor de volgende dag. We merkten bij het verwerken van de data dat we tijdens het interview de focus op onze vooraf opgestelde vragen verloren waren. De komende dagen willen we de lijn van ons interview iets duidelijker vasthouden, zodat we alle data verzamelen die we nodig hebben. Deze reflectie helpt ons om de komende dagen meer doelgericht en consistent data te verzamelen.

De taakverdeling van deze dag was als volgt:
Blog: Charlene; Vlog; Lukas; Interviews: Anita, Koert en Lukas; Observaties: allen; Notulist tijdens interviews: Roel en Jacobien; gespreksleider tijdens reflectiebijeenkomst: Johanne; Procesbegeleider tijdens refelectiebijeenkomst: Anita