Na het ontbijt vertrokken we per taxi naar St. Roch’s Primary and Deaf School, waar we hartelijk werden ontvangen door headteacher Pauline Ward. Haar warme welkom en bevlogenheid voor inclusief onderwijs maakten direct indruk. De school is een katholieke basisschool met ongeveer 360 leerlingen, waarvan 20 dove leerlingen. Ongeveer 25% van de leerlingen heeft een autismediagnose en de helft van de kinderen heeft aanvullende onderwijsbehoeften. Daarnaast leeft 95% van de leerlingen in armoede en spreekt 60% Engels als tweede taal. In het kader van ons onderzoek naar de motieven en de praktische realisatie van inclusief onderwijs in Schotse basisscholen, bezochten we vandaag deze tweede school om onze bevindingen verder te verdiepen en te vergelijken met eerdere inzichten.

Tijdens het gesprek met Pauline Ward werd duidelijk dat haar motivatie voor inclusief onderwijs diep persoonlijk is. Ze vertelde dat haar geloof en haar socialistische levensvisie haar drijfveren zijn om op te komen voor leerlingen die minder kansen hebben. ‘I want to stand up for groups and people who have no voice themselves’, zei ze. Voor haar is inclusief onderwijs niet alleen een wettelijke opdracht, maar vooral een innerlijke overtuiging.

Uit het interview met haar kwamen verder de volgende zaken naar voren:

• De kernwaarden van de school vormen samen het acroniem FAITH: Family, Achievement, Inclusion, Trust, Honesty. Deze waarden geven richting aan alles wat binnen de school gebeurt.

• De visie van de school luidt: het bieden van inclusieve en inspirerende leerervaringen die leerlingen uitdagen en motiveren om binnen de schoolfamilie tot bloei te komen en te presteren. Dit sluit aan bij wat we op de website van de school terugvonden.

• Ze benadrukte het belang van collaborative practice: het gezamenlijk voorbereiden, delen en bespreken van onderwijspraktijken. Leraren dragen samen verantwoordelijkheid voor het leren en welzijn van alle leerlingen. Toen we haar vroegen hoe zij dit in de praktijk vormgeeft, vertelde ze dat ze haar team daarin begeleidt, inspireert en zelf het goede voorbeeld probeert te geven: ‘You have to walk the walk and talk the talk’.

• De grootste uitdaging is het tekort aan financiële middelen. Daardoor kan de school minder personeel aannemen en zijn de mogelijkheden beperkt om het gebouw en de omgeving aan te passen aan de behoeften van leerlingen.
• Succes van inclusief onderwijs wordt gemeten door te kijken naar de ontwikkeling van de leerling met behulp van observaties, toetsdata en focusgroepgesprekken. Voor elk kind met special needs wordt een individueel plan opgesteld, waarin doelen, betrokkenen en evaluatiemomenten zijn vastgelegd.

Na het gesprek kregen we een rondleiding door de school en observeerden we verschillende lessen. We gebruikten daarbij onze vooraf opgestelde observatiechecklist. De volgende aspecten hebben we gezien:

• Fysieke omgeving: In elk lokaal waren mogelijkheden om zowel samen als individueel te werken. Elke klas beschikte over een calm-down plek en er waren meerdere aparte ruimtes ingericht voor extra begeleiding. Leermaterialen waren goed toegankelijk voor alle leerlingen. Er was ook een ruimte waar aandacht werd besteed aan verschillende religies en waar leerlingen konden bidden of tot rust komen.
• Sociale omgeving: In de meeste groepen was sprake van differentiatie. Leerlingen en leerkrachten gingen op respectvolle en positieve wijze met elkaar om. Er werd gewerkt met een schoolbreed beloningssysteem waarin positief gedrag werd bekrachtigd.
• Structuur en routines: In alle bezochte groepen waren dezelfde regels en routines zichtbaar. Deze werden ondersteund met visuele hulpmiddelen en consequent toegepast. Lesdoelen en succescriteria werden duidelijk gecommuniceerd aan de leerlingen.
• Leerlingperspectief: Tijdens korte gesprekken gaven leerlingen aan dat iedereen welkom is op school, “because everyone loves to learn.” Twee van de vier leerlingen konden benoemen welke klasgenoten extra ondersteuning nodig hebben.

1. Welke motieven en overtuigingen liggen ten grondslag aan de keuze voor inclusief onderwijs in Schotse scholen?
Uit het interview met Pauline Ward blijkt dat haar geloof en socialistische levensvisie de belangrijkste drijfveren zijn voor inclusief onderwijs. Ze ziet het als haar roeping om op te komen voor leerlingen die minder kansen hebben en benadrukt het belang van gelijkheid en zorg voor elkaar. De kernwaarden Family, Achievement, Inclusion, Trust, Honesty weerspiegelen deze overtuigingen.

2. Op welke wijze wordt inclusief onderwijs in Schotland praktisch gerealiseerd binnen de schoolpraktijk? Uit de observaties blijkt dat St. Roch’s Primary and Deaf School inclusief onderwijs vormgeeft door middel van duidelijke routines, visuele ondersteuning en differentiatie binnen de lessen. Er is veel aandacht voor positief gedrag, samenwerking en veiligheid in de klas. Daarnaast biedt de school verschillende ruimtes voor ondersteuning en rust, zodat leerlingen op hun eigen manier kunnen leren.

Na afloop van het bezoek kregen we nog een presentatie van enkele leerlingen die als house captains een actieve rol vervullen binnen de school. Daarna genoten we van een heerlijke lunch die door de school was verzorgd, een attente en gastvrije afsluiting van de ochtend.

In de middag voerden we een reflectief groepsgesprek waarin we onze bevindingen deelden en samenvatten voor deze blog. We concludeerden dat het dankzij de reflectie van gisteren vandaag beter lukte om de interviewvragen vast te houden, waardoor we meer gerichte en waardevolle informatie hebben opgehaald.

De taakverdeling vandaag was als volgt:

Blog en dagvoorzitter: Jacobien

Vlog: Lukas
Interviews en observaties: alle groepsleden
Notulisten tijdens het interview: Lukas, Jacobien en Anita
Gespreksleider tijdens de reflectiebijeenkomst: Anita
Procesbegeleider tijdens de reflectiebijeenkomst: Johanne